منوچهر اکبر لو

1- لازمه زندگى کردن در جهان دارا بودن اطلاعاتى از پیرامون خود است. هرچه این اطلاعات ‏بیشتر و صحیح‌تر باشد به کار گیرنده آن نتایجى سودمندتر به دست مى‌آورد . این سودمندى در ‏بهتر زندگى کردن او را یارى مى‌کند. بخشی از این اطلاعات از راه تربیت انتقال پیدا مى‌کنند. ‏تربیت به دو صورت مستقیم و غیرمستقیم صورت مى‌گیرد که ما امروزه آن را در جوانب مختلف ‏زندگى خود مى‌بینیم.

‏ ‏2- موفقیت امر تربیت به مجموعه‌ای از شاخص‌ها نیاز دارد:‏ الف - راه درست برقرار کردن ارتباط‏ ب - درستى و گستردگی منبع اطلاعات‏ ج - قدرت کشش و دریافت طرف مقابل‏ آموزش مى‌تواند داراى جوانب زیادى باشد. از هر نوع اطلاعاتى که به طرف مقابل داده مى‌شود ‏آموزش صورت مى‌گیرد .چه اطلاعات سودمند باشد یا زیان بار. اما تربیت فقط در صورت سودمند ‏بودن اطلاعات و به کارگیرى مناسب آن از طرف گیرنده صورت مى‌پذیرد.‏ تربیت یک کودک از درست راه رفتن او، چگونگی برخوردش با دیگران، نوع اندیشه‌اى که دارد و در ‏آینده خواهد داشت و روشى را که براى زندگى انتخاب مى‌کند در بر مى‌گیرد. قویترین عامل در ‏تربیت کودک، تربیت غیرمستقیم است. تربیت غیرمستقیم از لحظه تولد صورت مى‌گیرد. نوع رفتار ‏و کردار والدین، مربیان و افراد مورد علاقه کودک خود از این نوع است.‏

‏3- تربیت هر انسان از طریق حواس مرتبط سازنده او با جهان خارج صورت مى‌گیرد .بیشترین خط ‏مرتبط سازنده او با دنیاى خارج، دیدن (تربیت بصری) و شنیدن (تربیت شنیدنی) است.‏ انسان از بدو تولد مى‌بوید، مى‌شنود، مى‌بیند، لمس مى‌کند، مى‌چشد، ضبط مى‌کند و جلوتر می آید ‏و تجزیه و تحلیل مى‌کند.‏ یکى از موفق‌ترین راه‌هاى تربیت غیرمستقیم، هنر است که به علت زیبایى و انتزاعى بودنش ‏مى‌تواند هر امر تربیتی را در پوششى حریرى در اوج اثرگذارى بر ذهن مخاطب بنشاند. نمایش به ‏خاطر دارا بودن تحرک، فضاى خاص و دیگر ویژگى‌ها، مورد توجه کودک است. نمایش مانند دیگر ‏هنرها مى‌تواند براى کودک پدیدآورنده حس اندیشه، جستجوگری، مطالعه، رفتار مناسب، اخلاق ‏نیکو، دیدن درست پیرامون خود، حس نوع دوستى و در نهایت کمک به او در ایجاد ارتباط صحیح ‏با دنیاى اطراف و درک متقابل از همدیگر باشد.‏

 ‏4- نمایش را نباید در چند پند خشک و شعارى خلاصه کرد. باید به آن گستردگی بخشید و جوانب ‏مختلف زندگى را در آن جریان داد و به کودک شناساند. حتى ارایه آموزش‌هاى علمى هم در یک ‏نمایش نباید به صورت مستقیم باشد. اگر مطالب علمى و اخلاقى مورد نظر آموزش دهنده را در لا ‏به‌لاى داستان نمایش در حرکات، دیالوگ و با پاداش و کیفر نشان دهیم براى او قابل قبول‌تر است. ‏کودک نباید احساس کند که بر سر کلاس درسِ رسمیِ دیگرى آمده است.‏

 ‏5- تربیت بصرى کودک از لحظه دیدن اولین حرکت شروع مى‌شود. از حرکت دست مادر که او را ‏نوازش مى‌کند و رفت و آمد پیرامون او و رفتار و حرکاتى که اطرافیان نسبت به هم دارند. این ‏جنبش‌ها در واقع یک نوع حرکت ریتم‌دار منظم است که تقریبا هر روز تکرار مى‌شود و یک نوع ‏نمایش واقعى است که کودک از آن موارد اولیه زندگى را مى‌بیند و مى‌آموزد.‏ کودک در مراحل بعد افزون بر تماشاگر بودن، خود نیز در این نمایش نقشى به عهده مى‌گیرد .

‏البته این نمایش‌ها همیشه خوشایند او نیست و او براى خود دنیاى خاصى مى‌سازد. او در این دوران ‏داراى قابلیت دریافت بالایى است. کودک از تمام اطلاعات و حرکات رفتارى و شنیدارى در ذهن ‏براى خود دنیایى بنا مى‌کند .‏

نمایش اما خود نیز مقوله‌اى است نزدیک به ذهن و خیال که در مکان، زمان و داستانى محدود اجرا ‏مى‌شود و به کمک ابزار و وسایل خاص سعى در واقعى جلوه دادن آن مى‌شود. کودک توان تفکیک ‏توانمندی ندارد و مرز نمى‌شناسد؛ هرچند داراى هوش و استعداد زیادى است.بنابراین نمایشى را ‏هم که مى‌بیند آن را پاره‌ای از زندگى واقعى مى‌پندارد. کودک اگر نمایشى را بپسندد خود را به ‏جاى قهرمان آن مى‌پندارد (همان طور که در زندگى واقعى خود را به جاى کسانى مى‌گذارد که ‏دوست دارد)؛ رفتارش را تقلید مى‌کند و از او الگو مى‌‌سازد و با آن زندگى مى‌کند.

 او در زمان دیدن ‏نمایش، خود را فقط مخاطب و ناظر فرض نمى‌کند. این شبهه واقعى بودن یک نمایش حتى براى ‏بزرگسالان هم اتفاق مى‌افتد.‏

‏6- نمایشى که کودکان را در بازى‌هاى خود درگیر مى‌کند و در زمان اجرا بازیگران آن با کودکان ‏صحبت مى‌کنند و از آنان نظر مى‌خواهند بسیار موفق‌تر است.چون کودک خود را مسئول عواقب ‏نمایش مى‌داند و توجه بیشترى به آن مى‌کند. کودک دوستدار آن است که به او مسئولیتى بدهیم.‏ اگر کودک را از کارى باز مى‌داریم یک امکان فعالیت غریزى را از او سلب مى‌کنیم .حال به هر ‏دلیلى که باشد.

در چنین مواقعى باید به فراخور حال او و شرایط موجود، یک امکان جدید در ‏زمینه‌اى مناسب به او داد. چه، کودک نیازمند به فعالیت و بروز دادن رفتار و حرکات خود است و ‏سرخوردگى او در این مورد نتیجه‌اى ندارد جز ناهنجارى‌هاى رفتارى و فکری.‏ ‏7- رویا و تخیل، خوشایند هر انسانى است. هر انسان از زمان تولد براى خود دنیاى خیالى مى‌سازد. ‏این دنیاى خیالى هرچه بر گستردگی اطلاعات کودک افزوده مى‌شود بزرگتر مى‌شود.

کودک ‏اطلاعات و تجربیات دریافتى را مطابق میل خود در دنیاى ذهنى بازسازى مى‌کند و خود را حاکم ‏آن مى‌داند. البته میلى که کودک در ساختن دنیاى خود به کار مى‌بندد به میزان زیادی به نوع ‏آموزش اولیه، رفتار والدین و دیگران با کودک بستگى دارد.‏ او یک دنیاى ذهنى مى‌سازد و آینده خود را (خواسته یا ناخواسته) براساس آن بنا مى‌کند.‏ در کارهاى نمایشى کودکان ،کارى که ذهنى باشد بیشتر مورد توجه کودک قرار مى‌گیرد. یکى از ‏عوامل خلاقیت، رویا و تخیل است. رویا ذهن را وسعت مى‌بخشد و آن را ورزیده مى‌کند. در رویا ‏دنیایى بنا مى‌شود که لازمه آن شناخت دقیق، تجسم بالا و یک برنامه‌ریزى نسبتا حساب ‌شده و به ‏کارگیرى مناسب آن است. تجسمى که در آن قدرت فهم و بررسى مسایل، آسان مى‌شود. چه این ‏که در تجسم یک شى باید آن را در ذهن بازآفرینى کرد و این امر امکان پیدا نمى‌کند مگر با ‏شناخت و فهم کامل از شئِ مورد نظر.‏ ‏8- کودک در خیال خود بدون محدودیت مى‌آفریند و هرچه پیش مى‌رود با اطلاعاتى که از اطراف ‏مى‌گیرد این آفرینش را تکمیل مى‌کند. پس مى‌توان با دادن اطلاعات صحیح این دنیاهاى نوبنیان ‏را هدایت کرد تا با اتحاد این دنیاهاى نو براى خود و دیگران فرداى روشن بیافریند. ‏ هرچه قدرت تجسم بالاتر باشد دنیاى ذهنى قابلیت کنترل بیشترى دارد و گوشه‌هاى مبهم در آن ‏به حداقل مى‌رسد. در دنیاى رویا مى‌شود مسایل را پس و پیش کشید تا به حد مطلوب خود برسد ‏و این مواردى است که به کودکان امکان فکر کردن و بررسى مسایل را به طور مناسب مى‌دهد.‏ سخنى که از دهان یک عروسک مورد علاقه کودک گفته مى‌شود اثرش به مراتب بیشتر از ‏نصیحت‌هاى خشک - و گاه تهدیدآمیز!- معلم سر کلاس است.

کودک، خود را در قالب قهرمان ‏داستان مى‌بیند. مى‌خواهد چون او باشد: شجاع، با گذشت، قوى و مهربان و همه دوستش داشته ‏باشند. براى مثل او شدن باید اعمال و رفتار قهرمان را انجام داد و کودک ناخواسته یا خواسته چون ‏قهرمان حرف مى‌زند و رفتار مى‌کند. او را وارد دنیاى ذهنى خود مى‌کند و الگوى خود مى‌سازد .( ‏بزرگسالانى نیز که دنیاى خیالى خود را رها نکرده‌اند تن به این نوع الگو‌بردارى مى‌دهند.)‏

‏9- احساس در افراد متفاوت است. اما چیزى که مسلم است وجود مقدارى از آن در تمام نوع بشر ‏است. برانگیختن این احساس توسط عوامل مختلف در جهان مثبت یا منفى در انسان تولید نوعى ‏نیروى بالقوه مى‌کند.‏ قدرت این نیرو به مقدار حساسیت احساس افراد بستگى دارد.

کودک به خاطر دارا بودن دنیاى ‏خاص و ذهنى و احساس پاکى که هنوز آلوده نشده به زیبایى و شادى تمایل دارد و از همه مهمتر ‏داراى حسی بسیار قوى است.به گونه‌ای که با کوچکترین کنشى واکنش نشان مى‌دهد.‏ عوامل شادى بخش مى‌تواند یک نیروى بالقوه شاد و زیبا به وجود آورد که طبعا کودک آن را تبدیل ‏به یک نیروى بالفعل شاد و زیبایى‌بخش خواهد کرد.

شادى در کودک خلاقیت، قدرت آفرینش، ‏ایجاد امنیت و ثبات فکرى و میل به زندگى تولید مى‌کند. او در شادى یاد مى‌گیرد همه را دوست ‏بدارد و با دیگران مهربان باشد. او در ساختن دنیاى آینده خود نیاز به انرژى و پشتوانه دارد که ‏مى‌توان مقدارى از آن را با شادى و زیبایى در او تولید کرد. برانگیختن احساس شادى در کودک، او ‏را یارى مى‌کند که در فضایى زیبا و به یاد ماندنى، نصایح را به خاطر بسپارد.

در مقابل، حالت‌هایی ‏چون غم و ترس، اضطراب و فشار عصبى ایجاد مى‌کند و کودکان از نظر روحى وادار به واکنش ‏مى‌شوند. در این مواقع یادگیرى به حداقل مى‌رسد زیرا مغز شدیدا درگیر رفع حالت پیش آمده ‏است. این اثرات زیان بار، بسته به میزان شدت آن تا مدت ها در ذهن کودک باقى مى‌ماند.‏ ‏10

- راه یافتن به دنیاى کودک نیازمند امکانات خاصى است. این امکانات را به خوبى مى‌توان در ‏یک نمایش به وجود آورد و آن را گسترش داد. براى این منظور باید کارى ارایه داد فراخور حال ‏مخاطبان خود. هر اثر هنرى باید جوابگوى نیازهاى چند وجهى مخاطب خود باشد.‏ نمایش ویژه کودکان باید داراى داستانى ساده با مضمون مناسب کودک تا حد امکان فانتزى با ریتم ‏تند و شاد باشد. یکى از ویژگى‌هاى مهم این نوع نمایش درگیر کردن کودک در نمایش با یک ‏پرسش و پاسخ یا از راه‌های دیگر است. استفاده از رنگ‌هاى شاد، مدت زمان کوتاه نمایش، ‏دیالوگ‌هاى ساده و ... به قابل فهم شدن براى کودکان کمک مى‌کند. هدف فقط وارد شدن به ‏دنیاى کودک نیست بلکه باور او از مسایل مطرح شده و نگه داشتن آن در ذهن او به گونه‌اى ‏ملموس هم باید مورد توجه باشد.

‏ ‏11- انتخاب موضوع داستان نمایش علاوه بر شرایط نمایشى به ویژگى‌هاى زمانى نوع فرهنگ، آداب ‏و علاقه کودکان هر منطقه به مسایل خاص بستگى دارد. حتى ساخت فضاى نمایشى باید با نوع ‏معمارى ذهنى کودک منطبق باشد و در او تنش ایجاد نکند.‏ در آثاری که مربوط به اوست باید از فضاهاى وهم‌انگیز و دلهره‌آور که مخصوص ذهن بزرگسالان ‏است دورى شود.

براى او باید تصویرى زیبا خلق کرد همراه با شادى و شعف. کودک در ‏تصویرسازی، ذهنى بسیار قوى دارد باید در کودک حس زیبایى‌شناسى را تقویت کرد و زیبایى را به ‏طور جدى به او شناساند. بالا بردن شعور تصویرى در کودک یکى از وظایف نمایش است. این عمل ‏به کودک کمک مى‌کند که ظریف‌تر به اطراف بنگرد و دنیا را با دید باز مورد بررسى قرار دهد و از ‏کنار مسایل تصویرى به راحتى نگذرد. باید کودک را با این‌گونه مسایل مناسب آموزش داد و در او ‏ایجاد خلاقیت کرد.‏ در مواقعى ارایه ندادن تمام اطلاعات و اکتفا به نشانه‌ها براى رسیدن به اصل مطلب کافى است. در ‏هر اثر هنرى باید جایى براى تفکر کودک در نظر گرفته شود.‏

 ‏12- امروزه همه آرزو مى‌کنند که در جامعه‌اى سالم و کوشا زندگى کنند. جامعه‌اى به دور از هر ‏نوع زشتى و فریب، سرشار از نیکى‌ها و مهر.اما کمتر از خود مى‌پرسیم که این جامعه و زندگى ‏ایده‌‌آل چگونه به وجود مى‌آید؟ در این زمینه ، هنر نمایش یاریگر بزرگی است.‏

   به مناسبت نزدیک شدن به جشنواره هفدهم تئاتر کودک که امسال در همدان برگزار می شود دراین نوشته که در کتاب جشنواره نیز منتشر خواهد داشت مروری داشته ام به جشنواره شانزدهم.

جشنواره شانزدهم با ارسال 129 اثر برای حضور در بخش بین‌الملل و داخلی و 105 نمایشنامه برای حضور در بخش مسابقه نمایشنامه‌نویسی آغاز شد.

این تعداد نمایش از آبان ماه سال 87 تا زمان فراخوان جشنواره شانزدهم به روی صحنه رفته بودند .این جشنواره برای چهارمین سال پیاپی و با دبیری مصطفی رحماندوست برگزار شد.

هیات انتخاب آثار شانزدهمین جشنواره‌ی بین‌المللی تئاتر کودک و نوجوان اصفهان سیمین امیریان، اردشیر صالح‌پور و رسول هنرمند، 12 اثر را برای بخش مسابقه‌ی ایران و4 اثر را برای بخش مسابقه‌ی بین‌الملل به منظور شرکت درجشنواره‌ معرفی کردند. آثار راه یافته به بخش مسابقه‌ی ایران به شرح زیر است:

«رویای بارانی» به کارگردانی پرستو گلستانی از تهران، «آدم برفی» به کارگردانی آناهیتا غنی‌زاده از تهران، «جالباسی» به کارگردانی مشترک حامد زحمت‌کش و مجید بوربور از تهران، «موشه رو کی خورده» به کارگردانی امیر مشهدی عباس از تهران، «زندگی بسیار کوتاه است» به کارگردانی مهدی مهدی‌آبادی از تهران، «اول دوست آخر دوست» به کارگردانی وجیه کریمی از اصفهان، «سیندرلا در بن‌بست» به کارگردانی امید نیاز از اصفهان، «خاله سوسکه» به کارگردانی حسین باغبان از ساری، «خورشید حسنک» به کارگردانی حسین عباس‌زاده از بیرجند، «ما آدم کوچولو‌ها خیلی بزرگیم» به کارگردانی مشترک وحید فقیهی و جواد کیانی از اهواز، «می تی قهرمان مورچه‌ها» به کارگردانی فریبا چوپان‌نژاد از گرگان و «خوان هشتم» به کارگردانی امیرسالاران از چناران.

آثار راه یافته به بخش مسابقه‌ی بین‌الملل نیز به شرح زیر است: «شکار بزرگ شنبه»، به کارگردانی شهرام کرمی از تهران، «چهارمین پرونده‌ی کارآگاه» به کارگردانی اکرم ابوالمعالی از اصفهان، «شلدن کشی» به کارگردانی رجبعلی فلاح از قائم‌شهر و «شازده کوچولو» به کارگردانی منصور خلج از تهران.

کارگاه‌های شانزدهمین جشنواره تئاتر کودک و نوجوان، با رویکردی متفاوت در قالب سخنرانی برگزار شد. گروه‌های خارجی حاضر در جشنواره هر شب به سخنرانی درباره نمایش‌ها و تاریخ تئاتر کودک در کشورهایشان پرداختند.

در شانزدهمین جشنواره بین‌المللی تئاتر کودک و نوجوان همچنین روال سال‌های گذشته با مهدکودک‌ها و مدارس شهر اصفهان هماهنگی‌های لازم صورت گرفته بود تا در نوبت صبح کودکان و دانش‌آموزان بتوانند از نمایش‌های حاضر در جشنواره دیدن کنند.

 در این دوره همچون سه دوره پیشین، هشت کتاب در آستانه برگزاری شانزدهمین جشنواره بین‌المللی تئاتر کودک و نوجوان منتشر شد. این کتاب‌ها که به مناسبت برگزاری‌ جشنواره و توسط انتشارات نمایش منتشر شده‌اند، عبارتند از: "داستان‌های روی صحنه" نوشته آرون شپارد و ترجمه علی‌اکبر طرخان بیوری که مجموعه‌ای است از نمایشنامه‌های 14 نویسنده مشهور چون لویی ساچار، نانسی فارمر و... که در 192 صفحه به چاپ رسیده است. کتاب"افسانه‌ها روی صحنه" نوشته آرون شپارد و ترجمه فاطمه حسینی‌ مجموعه‌ای از نمایشنامه‌هایی است براساس افسانه‌های قدیمی ملل برای کودکان و نوجوان در 219 صفحه نوشته شده است. کتاب"نمایشنامه‌خوان‌ها روی صحنه" نوشته آرون شپارد و ترجمه علی‌اکبر طرخان بیوری نیز مجموعه منابعی است برای نمایشنامه‌نویسی، کارگردانی و آموزش نمایشنامه‌خوانی که در 168 صفحه به چاپ رسیده است. کتاب"تئاتر و کودکی" که چشم‌اندازی است به مباحث نظری پیرامون تئاتر کودک و نوجوان نوشته سیدحسین فدایی‌حسین است که در 230 صفحه به چاپ رسیده است. کتاب"تئاتر مشارکتی برای کودکان و نوجوانان" نوشته داود کیانیان که شامل بخش‌های مختلفی از جمله کاربردهای مشارکت در تئاتر کودک و نوجوان، تئاتر مشارکتی یا تئاتر آئینی نوین، خواستگاه تئاتر مشارکتی و... است که در 208 صفحه به چاپ رسیده. کتاب"سه نمایشنامه برگزیده کودک"‌ شامل سه نمایشنامه"قصه پادشاه سرزمین قصه‌ها" نوشته محمدرضا کوهستانی، "آدم برفی" نوشته امیر مشهدی‌عباس، "یار مهربان" نوشته محمد برومند است که در 95 صفحه به چاپ رسیده است. کتاب"گزیده یک قرن ادبیات نمایشی کودک و نوجوان" نوشته راجر بدارد به کوشش سیدحسین فدایی‌حسین‌ در دو جلد به چاپ رسده است. جلد اول آن که شامل نمایشنامه‌هایی از جمله"شاهزاده‌ کوچک" نوشته فرانسیس هاگسون به‌نت، "روز تولد اینفانتا" نوشته استوارت والکر و 4 نمایشنامه‌دیگر است که در 562 صفحه و جلد دوم این کتاب نیز که شامل نمایشنامه‌های دیگری همچون"گرگ یخی" نوشته جوانا هالپرت کروز، "پا گذاشتن بر شکاف" نوشته سوزان زدر، "خرس آرکانسا" نوشته اوراند هریس و 4 نمایشنامه‌ دیگر است که در 522 صفحه به چاپ رسیده است. کتاب" کارگردانی برای تئاتر کودک و نوجوان" نیز نوشته هلن روزنبرگ و با ترجمه فاطمه حسینی است که سیدحسین فدایی‌حسین ویرایش و تدوین آن را بر عهده داشته است.

در آیین اختتامیه شانزدهمین جشنواره تئاتر کودک و نوجوان اصفهان از 35 سال تلاش حسن دادشکر تجلیل شد.

بیانیه و اعلام نتایج داوری شانزدهمین جشنواره بین المللی تئاتر کودک و نوجوان اصفهان

بخش مسابقه ایران

 • طراح صحنه برگزیده : از بین طراحان صحنه نمایش های زندگی بسیار کوتاه است ( خانم میترا حکیم هاشمی ) و موشه رو کی می خوره ( آقای امیر مشهدی عباس ) و ما آدم کوچولوها خیلی بزرگیم ( که نامش در بروشور نیامده ) دیپلم افتخار ، تندیس جشنواره و مبلغ 4 میلیون ریال تقدیم می شود به آقای امیر مشهدی عباس ، طراح صحنه نمایش موشه رو کی می خوره

 • طراحی لباس برگزیده : هیات داوران در این بخش ، هیچ طراحی را در مقایسه با طراحی سایر نمایش ها با فاصله شاخص نمی ببیند . در نتیجه در این بخش ،انتخابی صورت نگرفته است .

• موسیقی نمایش برگزیده : هیات داوران ، به دلیل ساخت قطعات موسیقی ، متناسب با فضا های مختلف اجرا و نیز هدایت صحیح نوازندگان و همسرایان ، دیپلم افتخار ، تندیس جشنواره و مبلغ 4 میلیون ریال اهدا می کند به آهنگ ساز و نوازنده نمایش خورشید حسنک ،آقای علی اشرفی خراسانی

 • شعر نمایش برگزیده: به دلیل کم توجهی سرایندگان اشعار نمایش ها به این نکته اساسی که شعر نمایش باید بخشی جدا نشدنی و نه تفننی از متن نمایشنامه باشد ، و نیز بی توجهی نویسندگان به استفاده از شاعران در سرودن اشعار متن ، در این بخش ، هیات داوران اشعار شاخصی را به عنوان برگزیده در نظر نگرفته است.

• بازیگری خردسال برگزیده : در جشنواره امسال ، شاهد حضور قابل توجه بازیگران خردسال بودیم . هیات داوران از بین بازیگران خردسال مهرانا خادمی در نمایش اول اوست آخر اوست –شادی شهبازی در نمایش ما آدم کوچولو ها و کیاناشهنام نیا در نمایش سیندرلا در بن بست دیپلم افتخار ، تندیس جشنواره و اهدای کالا های فرهنگی تا مبلغ 4 میلیون ریال را هدیه می کند به کیانا شهنام نیا با زیگر نقش کیانا در نمایش سیندرلا در بن بست

• بازیگری مرد : از بین نقش های قنطورس با بازی مهدی حسامی در نمایش ما آدم کوچولوها ، پدر کیانا با بازی در نمایش سیندرلا در بن بست و گربه با بازی مهرداد باقری در نمایش موشا را کی می خوره دیپلم افتخار ، تندیس جشنواره و مبلغ6 میلیون ریال را هدیه می کند به مهرداد باقری بازیگر نقش گربه در نمایش موشه را کی می خوره

• بازیگری زن هیات داوران در جشنواره امسال شاهد افت کیفیت حضور بازیگران زن بوده است . با این حال نسبت به بازیگران حاضر، از بین بازیگران نقش مترسک در نمایش زندگی بسیار کوتاه است و بازیگر نقش باد سیاه و زن پیر در نمایش خورشید حسنک ، دیپلم افتخار ، تندیس جشنواره و مبلغ 6 میلیون ریال را تقدیم می کند به خانم مونا بیگی بازیگر نقش مترسک درنمایش زندگی بسیار کوتاه است .

 • نمایشنامه نویسی از بین نویسندگان نمایشنامه های زندگی بسیار کوتاه است (آقای مهدی مهدی آبادی ) و سیندرلا در بن بست (آقای امید نیاز ) ، ما آدم کوچولوها خیلی بزرگیم ( آقای وحید فقیهی ) دیپلم افتخار ، تندیس جشنواره و مبلغ8 میلیون ریال را هدیه می کند به آقای امید نیاز نویسنده نمایشنامه سیندرلا در بن بست

• کارگردانی برگزیده از بین کارگردانان نمایش های زندگی بسیار کوتاه است (آقای مهدی مهدی آبادی ) و سیندرلا در بن بست (آقای امید نیاز ) ، ما آدم کوچولوها خیلی بزرگیم ( آقای وحید فقیهی ) و جالباسی ( آقایان حامد زحمتکش و مجید بور بور ) دیپلم افتخار ، تندیس جشنواره و مبلغ10میلیون ریال را تقدیم می کند به آقای امید نیاز برای کارگردانی نمایش سیندرلا در بن بست

• نمایش برگزیده و سرانجام نمایش انتخابی هیات داوران برای حضور در جشنواره بین المللی تئاتر فجر چنین است : سیندرلا در بن بست به کارگردانی آقای امید نیاز

**هیات داوران : آزیتا حاجیان / داود کیانیان / منوچهر اکبرلو 

 

بخش بین الملل

در بخش موسیقی : ضمن توجه به موسیقی مناسب با فضای کار و کیفیت مطلوب ، موسیقی نمایش های باغچه پلاستیکی از ایتالیا و نمایش دکتر آو وی وه از آلمان را کاندید نمونده و جایزه این بخش را که شامل دیپلم افتخار ، تندیس جشنواره و مبلغ 800 دلار است به نمایش نمایش دکتر آو وی وه از آلمان به خانم بربل مایر تقدیم می نماید . -

در بخش طراحی صحنه : نمایش های باغچه پلاستیکی از ایتالیا ، دکتر آو وی وه از آلمان و شلان کشی از ایران کاندید ا نموده است . جایزه این بخش را که شامل دیپلم افتخار ، تندیس جشنواره و مبلغ 800 دلار است به آقای رجب علی فلاح تقدیم می نماید .

- در بخش بازیگری زن که شامل دیپلم افتخار ، تندیس جشنواره و مبلغ 1000 دلار است را به سرکار خانم آیدا صادقی بازیگر نمایش شکار بزرگ شنبه اهدا می شود .

- در بخش بازیگر مرد : در این بخش ضمن تشکر بازی روان و زیبای بازیگر نقش جغرافیدان و حسابدار در نمایش شازده کوچولو ، جایزه جایزه این بخش را که شامل دیپلم افتخار ، تندیس جشنواره و مبلغ 1000 دلار است به بازیگر نقشه شنبه در نمایش شکار بزرگ شنبه آقای رسول نقوی اهدا می گردد .

 - در بخش کارگردانی : کارگردان های نمایش های سرگذشت الک از اروگوئه ، باغچه پلاستیکی از ایتالیا و شکار بزرگ شنبه از ایران کاندیدا بودند و جایزه این بخش را که شامل دیپلم افتخار ، تندیس جشنواره و مبلغ 1200 دلار است به آقای شهرام کرمی کارگردان نمایش شکار بزرگ شنبه اهدا می شود .

جایزه ویژه هیات داوران : به خاطر نگاه عمیق اما ساده به آموزش مفاهیم والا و جهانی به کودکان و توجه به نیاز آنها به بازی و استفاده از امکانات ساده و در دسترس ، جایزه این بخش را که شامل دیپلم افتخار ، تندیس جشنواره و مبلغ 1500 دلار است به نمایش قصه هایی با آت و آشغالها از برزیل به آقای ( هکتور جیراندولوپز ) از کشور برزیل اهدا می گردد .

جایزه بزرگ جشنواره : در این بخش نمایش های سرگذشت اولک از اروگوئه ، باغچه پلاستیکی از ایتالیا و شکار بزرگ شنبه از ایران مورد نظر بودند که جایزه این بخش که شامل دیپلم افتخار ، تندیس جشنواره و مبلغ 2000 دلار به نمایش باغچه پلاستیکی از کشور ایتالیا اهدا می کند .

هیات داوران : نیکلای کروگلوف /کریم داکروب /اسماعیل شفیعی/مسلم قاسمی /سپیده خلیلی

 

1-      این یادداشت بیش از آن که توضیحی باشد به دلایل انتخابها(و عدم انتخابها)ی آثار جشنواره ،به انگیزه تماشای سی دی 112 نمایش کودک نوشته شده است.

2-      "تئاتر شهرستان را دریابید!" دوست نداشتم این جمله را بنویسم.این را هزاران نفر گفته و نوشته اند.از مدیران وهنرمندان گرفته تا ... . و تئاتر کودک تا بدون آموزش ،بدون سالن و بدن حمایت باشد در آن پیشرفتی نیست و فقط باید منتظر آزمایش و خطاها باشیم.جشنواره هم جای حمایت تئاترشهرستان نیست.نگاه بد و ترحم آمیز و ناعادلانه ای است که بخواهیم همه بی توجهی ها به تئاتر شهرستان را در جشنواره جبران کنیم. حضور دلخوش کننده یک گروه شهرستانی در جشنواره چه خاصیتی برای اعضای گروه می تواند داشته باشد؟ آیا در داوری نهایی هم باید این حمایت کاذب را ادامه داد؟ خوب پس از آن چه؟این کارگردان وقتی با جایزه برمی گردد و تندیس را روی طاقچه می گذارد و فردا که تبریک ها تمام شد و او ماند و تئاتری که وجود ندارد،آیا دچار سرخوردگی نخواهد شد؟ای کاش به جای جشنواره، همایش می داشتیم تا فرصتی باشد بدون انتخاب،بدون رقابت و در یک محیط دوستانه و صرفا تبادل تجربه ، کارهای هم را ببینیم. تا آن زمان حمایت از تئاتر شهرستان راه های منطقی تری را  می طلبد.تا آن زمان متاسفانه تئاتر تهران با فاصله ای زیاد در صدر است....از بین همین کارگردانهای تهرانی حاضر در جشنواره بسیاری شان شهرستانی هستند که به دلیل نبودن های بسیار، به اجبار راهی تهران شده اند.

3-      در چهار سال گذشته که جشنواره در اصفهان برگزار می شد، تعداد آثار متقاضی از اصفهان قابل توجه بوده است. آمار بالای امسال به همدان تعلق دارد.آیا این خوب است یا بد؟!متاسفانه از نظر من بد است.چون برایم این مفهوم را دارد که مدیران شهرستان به آن چیزی توجه می کنند که بیشتر در معرض دید است.تا سال گذشته همدان حضور پر رنگی در جشنواره نداشته است و امسال به یک باره 15 نمایش عرضه می شود.اگر سال آینده جشنواره به شهر دیگر برود چه خواهد شد؟

4-      اساسا با بین المللی بودن جشنواره های مان (حتی فجر)مشکل دارم. تعریف بین المللی بودن چیز دیگری است. به دلایل مختلف فرهنگی،اقتصادی و سیاسی،در حال حاضر تعامل کاملی با تئاتر جهان نداریم.شکل مطلوب کنونی، حضور هر تعداد کار خارجی برای آشنایی ما با تئاتر جهان است.اما رقابت؟نه! این به معنای خودباختن در مقابل نمایش خارجی نیست.اصلا! می دانم که در مورد همین جشنواره کودک ،دبیر محترمش چقدر دوندگی می کند که با وسواس ،کمیت و کیفیت قابل قبولی از نمایشهای خارجی را در جشنواره حاضر سازد.بحث در ندیدن این تلاش نیست.بحث در این است که در قضاوت دچار مشکل می شویم.اما از آن جایی که سیاستهای جشنواره تابع نظر شخصی ما نیست و ما مجبوریم خودمان را پیرو آن کنیم،  کارهایی را که به نسبت کیفیت بالاتری دارند،یا فضای بومی دارند،یا برعکس در برخی موارد،قصه ای خارجی دارند،برای این بخش معرفی می کنیم.به هر حال تا زمان تعامل روان با تئاتر جهان،این انتخابهای ایرانی برای بخشهای بین الملل ،همواره حرف و حدیثهای خود را خواهد داشت و از داشتن معیارهای دقیق بی بهره ایم.

5-      این گونه  بین المللی شدن   جشنواره، آفت دیگری هم دارد. قبلا این آفت فقط در تئاتر بزرگسال وجود داشت: این که برخی هنرمندان محترم، تئاتر بسازند فقط برای جشنواره های خارجی. این کار در فیلم کودک پیش از این بوده و از زمانی که موج فیلمهای  جشنواره ای آغاز شد،سینمای  واقعی کودک فراموش شد. این آفت حالا چند سالی است به سراغ تئاتر کودک آمده است.پیش از این ارتباط خارجی تئاتر کودک هر چند سال یکبار، آن هم از سوی نهادهای دولتی بوده است. در سالیان اخیر این ارتباط به ویژه به صورت شخصی و از طرف خود گروه ها صورت می گیرد.که اتفاق خجسته ای است. اما این که تئاتری کار کنیم که داور خارجی جشنواره کودک از آن خوشش بیاید  شایسته ما نیست. تئاتر جهانی پیش از هر چیز باید رنگ و بوی ملی داشته باشد.تئاتر خوب،خودش مخاطبش را جذب می کند.برخی از آثار ارایه شده امسال به خوبی این ذهنیت را نشان می دهد که کارگردان محترم از آغاز، آن را برای داور خارجی (و نه کودک و نوجوان شهر خود)تولید کرده است.خوشبختانه هیات انتخاب امسال هرسه مخالف رشد این گونه نمایشها هستند و در انتخابهای شان این را لحاظ کرده اند.

6-      جشنواره چند سال اخیر توجه خوبی به تئاتر نوجوان داشته است. تئاتری که همه می نالیدند که مورد غفلت واقع شده است. اما این توجه، باعث (خوشبینانه بگوییم) سو تفاهم ها و (بدبینانه بگوییم)سو استفاده هایی نیز شده است.کسانی که مفاهم سنگین ِ خارج از حیطه نمایش کودک ونوجوان را دستمایه کار خود قرار داده اند می گویند که کارشان" نوجوان به بالا" ست.(به عبارت "به بالا"توجه داشته باشید. )اکثر این کارها در عمل به واسطه حضور بازیگر کودک،یا نقشهایی از کودکان یا زبان ویژه نمایش،خود را به تئاتر کودک ونوجوان متصل کرده اند. این آفت نیز به تئاتر نحیف کودک و نوجوان   آسیب خواهد رساند.ما به سهم خود کوشیدیم که با این آفت مبارزه کنیم و تئاترهایی را برگزینیم که برای نوجوان باشد و نه به بهانه نوجوان.و امید که خطا نکرده باشیم.

7-      و یک توضیح بدیهی:تعداد آثار انتخاب شده تابع امکانات جشنواره است.به عبارت دیگر برخی آثار هستند که با فاصله ای اندک می توانند در بین انتخابشده های کنونی قرلر گیرند.اما محدودیت باعث می شود همواره این گونه به نظر برسد که آن نمایشها "دیده نشده اند".

8-      و یک نکته بدیهی تر دیگر این که در انتخابهای هنری همواره نقش سلیقه ها را نیز فراموش نکنیم.با هر ترکیبِ انتخابگر دیگری،امکان جابجایی وجود دارد.

هیات انتخاب آثار هفدهمین جشنواره بین‌المللی تئاتر کودک و نوجوان (شامل منوچهر اکبرلو،خسرو احمدی و محمد صفی)از میان 112 نمایش متقاضی شرکت در این جشنواره 8 اثر را برای بخش مسابقه ایران انتخاب کرد.

 اسامی این نمایش ها بدون اولویت بدین شرح است:

* "شکارچی و پرنده "کار رضا عباسی از تهران

* "آرزوی قشنگ رعنا "کار نگار نادری از لاهیجان

*"ترب" به کارگردانی صمد آذرخش از قم

* "سفر عجیب دلقک" به کارگردانی رضا یونس فرد از اراک

*"گمشده" کار اکرم ابوالمعالی از اصفهان *"لپ گلی" به کارگردانی رضا روان از همدان

*"آواز خوش خویی "کار رجبعلی فلاح از قائم شهر.

هیات انتخاب آثار جشنواره از میان تمامی آثار متقاضی شرکت در جشنواره 4 نمایش ایرانی زیر را بدون اولویت برای حضور در بخش مسابقه بین‌الملل انتخاب کرد: نمایش‌ های "به زیر پاهات نگاه کن" به کارگردانی مریم کاظمی، "قصه سیبی که پرواز کرد" به کارگردانی مجتبی مهدی، "لافکادیو" به کارگردانی رامین کهن و "دیگ دیگو" به کارگردانی حسین مزینانی عناوین آثار ایرانی این بخش هستند. این آثار در کنار نمایش‌های خارجی بخش بین‌الملل به رقابت می‌پردازند.

هفدهمین جشنواره بین‌المللی تئاتر کودک و نوجوان از 7 تا 11 مهر در همدان برگزار می‌شود.